Ποια ήταν η πρόκληση/πρόβλημα που αντιμετωπίστηκε?

Η Ημαθία είναι μια περιοχή υψηλής εντατικής καλλιέργειας στην Κεντρική Μακεδονία, όπου οι ροδακινιές καλλιεργούμενες εκτάσεις αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ της συνολικής έκτασης ροδακινιάς στην Ελλάδα. Η παραγωγή ροδάκινου επεκτάθηκε και εντάθηκε τα χρόνια μετά την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα στις αρχές της δεκαετίας του 1980. και Κέντρο Υπηρεσιών Γεωργίας Ακριβείας όπου παρείχαν αμερόληπτες υπηρεσίες γεωργίας ακριβείας και οργανώθηκε εκπαίδευση, στο πλαίσιο της Κοινής Οργάνωσης Αγοράς Οπωροκηπευτικών (σκοπός της οποίας ήταν η εξασφάλιση σταθερών εισοδημάτων για τους αγρότες και η συνεχής προσφορά για τους καταναλωτές) ένας αριθμός περίπου 50 Συστάθηκαν ομάδες παραγωγών ροδάκινων με κύρια ευθύνη την απόσυρση μεγάλων ποσοτήτων της παραγωγής τους ως αντάλλαγμα επιδοτήσεων. Η εντατικοποίηση της παραγωγής είχε σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις λόγω της σημαντικά αυξημένης χρήσης νερού, αζωτούχα λιπάσματα και εντομοκτόνα για τη γεωργία. Λόγω του σημαντικού μεριδίου της Ελλάδας στην αγορά ροδάκινων σε κονσέρβα, οι παγκόσμιοι ανταγωνιστές της αντέδρασαν στις στρεβλώσεις της αγοράς που προκλήθηκαν από τις επιδοτήσεις και υπέβαλαν επίσημες καταγγελίες, που είχε ως αποτέλεσμα τον αυστηρό περιορισμό των αποσυρόμενων ποσοτήτων ροδάκινου (1993-1995). Παράλληλα, επιβλήθηκαν τεχνικά εμπόδια. ΕΙΔΙΚΑ, ορισμένες χώρες εισαγωγής επιβάλλουν την απόλυτη απαγόρευση ενός εντομοκτόνου (methamidophos) χρησιμοποιείται συνήθως στην Ημαθία αφού το επέτρεπαν οι κανονισμοί της Ε.Ε. Για να ξεπεραστεί αυτό το εμπόδιο, οι ΠΓ στην Ημαθία έπρεπε να επιθεωρήσουν όλες τις αποστολές ροδάκινων, αλλά μια τέτοια εκ των προτέρων παρέμβαση ήταν αναποτελεσματική και μη πρακτική, λόγω του μεγάλου αριθμού μικροϊδιοκτητών ροδάκινων και της έλλειψης αποτελεσματικού συστήματος ιχνηλασιμότητας. Η ανάγκη για τις PG να βρουν έναν τρόπο να διασφαλίσουν ότι τα προϊόντα τους στο σύνολό τους θα συμμορφώνονταν με τους επιβαλλόμενους περιορισμούς ήταν επείγουσα.

Πώς λύσατε το πρόβλημα?

Η κρίση στην Ημαθία συνέπεσε με την ίδρυση της «Agrocert», οργανισμό τυποποίησης και πιστοποίησης υπό την εποπτεία του Υπουργείου, με στόχο την ενίσχυση των δεσμών των γεωργικών εκμεταλλεύσεων με τις αγορές και, έτσι, βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των εκμεταλλεύσεων. Η Agrocert εξέδωσε ένα πρότυπο ολοκληρωμένης γεωργίας (AGRO2) και ξεκίνησε τη στρατηγική της να προσεγγίζει τους αγρότες και τους γεωπόνους στην Ημαθία όχι με την επαφή με τις τοπικές γεωργικές αρχές ή με ήδη ισχυρούς παίκτες που είχαν δημιουργήσει σχέσεις με μεγάλες εταιρείες εισροών, αλλά απευθυνόμενος σε μια ομάδα νέων και μάλλον περιθωριοποιημένων γεωπόνων στην τοπική αγορά γεωργικών εισροών.

Η Agrocert επεδίωξε την υιοθέτηση του προτύπου AGRO2 από έναν αυξημένο αριθμό PG. Για τα PG αυτό σήμαινε ότι η όλη διαδικασία παραγωγής (την τεχνική διάσταση της παραγωγής) έπρεπε να αλλάξει, καλύπτοντας όλες τις πτυχές της καλλιέργειας (δηλ. επιλογή του πολλαπλασιαστικού υλικού, άρδευση, γονιμοποίηση, φυτοπροστασία καθώς και κλάδεμα, συγκομιδή, μετασυλλεκτικός χειρισμός, ιχνηλασιμότητα, διατήρηση της βιοποικιλότητας, διαδικασίες ασφάλειας για τους αγρότες και σχέδια διαχείρισης κρίσεων) προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων θα είναι αρκετά χαμηλά ώστε να επιτραπεί η επανείσοδος των προϊόντων στις αγορές. Δεδομένου ότι η εφαρμογή του AGRO2 απαιτούσε τυποποιημένες διαδικασίες, ένα λεπτομερές σχέδιο για τη δομή, λειτουργία, η παρακολούθηση και η αξιολόγηση ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή έκβαση του ελέγχου του συστήματος.

 

Αυτό που είναι καινοτόμο στην πρακτική σας περίπτωση?

Είναι μια κοινωνική/οργανωτική καινοτομία από τότε που εμφανίστηκαν νέες υπηρεσίες και φορείς (για παράδειγμα σύμβουλοι και αγροτικοί σύμβουλοι PG που δεν σχετίζονταν με το εμπόριο εισροών) και δημιουργήθηκαν νέοι σύνδεσμοι και δίκτυα μεταξύ των παραγόντων για να μπορέσουν οι PG να αντιμετωπίσουν με επιτυχία τις προκλήσεις της παγκόσμιας αγοράς ροδάκινου. Οι τυποποιημένες διαδικασίες απαιτούν τη δημιουργία συστήματος εσωτερικού ελέγχου και την παροχή συμβουλών για διορθωτικές ενέργειες. Αυτά τα στοιχεία αποτελούσαν οργανωτικές καινοτομίες που προάγουν τον συλλογικό συντονισμό των ΠΓ στην περιοχή. Την ίδια στιγμή, οι αγρότες έπρεπε να υιοθετήσουν νέες πρακτικές και τεχνολογίες (π.χ. η μέθοδος διακοπής του ζευγαρώματος για τον έλεγχο των εντόμων) προκειμένου να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της ολοκληρωμένης γεωργίας.

Ποιοι είναι οι παράγοντες επιτυχίας στην επίλυση του προβλήματος?

  • Η ασυνήθιστη συμμαχία μεταξύ της Agrocert και της ομάδας νέων ιδιωτικών συμβούλων, που είχε ως αποτέλεσμα ένα εκτεταμένο δίκτυο επαγγελματιών που ενεργούσαν ως φορείς διάδοσης στην περιοχή.
  • Προκειμένου να εισαχθεί και να καθιερωθεί το σχήμα του, προσωπικό και συνεργάτες της Agrocert συμμετείχαν σε συναντήσεις με ιδιώτες γεωπόνους και εκπροσώπους της ΠΓ, στους οποίους προσφέρθηκαν και μαθήματα 2 ημερών. Τα μαθήματα ήταν επιτυχημένα όσον αφορά τη συμμετοχή, παρά τα τέλη; εμπειρογνώμονες από διάφορα ιδρύματα (πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και το Υπουργείο Γεωργίας) participated as trainers forming a network promoting IF and the AGRO2 standard.
  • The need for collective actions and Inclusiveness were important success factors. Since the implementation of AGRO2 called for standardized procedures by all the PGs’ farmers, new co-ordination mechanisms emerged through the transformation of the input providers’ network and its division into two new networks. Some retailers found a new role as management consultants assisting PGs in implementing and monitoring of the management system’s standardized procedures. A second segment of retailers shifted to technical advisors employed in or collaborating with PGs. Εξάλλου, space was created for the inclusion of public sector experts in the endeavor. Gradually, input companies established links with the management consultants’ network.

 

Διδάγματα

Innovation can take place and have a positive impact when it is implemented by all actors that make up the chain of the agricultural sector. The standardization system was a tool that helped producers and their organizations to work with more organization and consistency and to carry out their work based on a set of conditions and factors that did not include only fruit production. Practices that protect the environment and biodiversity and respect consumer health while ensuring the economic viability of holdings were more encouraged. Market confidence was restored and the products had started to have identity and quality. Τελικά, the most important was that the way that the agricultural sector operated was changed radically and pointed the way for further innovations.………………………………………………………………………….

Ποιος είναι ο ρόλος του συμβούλου ή της συμβουλευτικής υπηρεσίας με την πρακτική περίπτωση?

  • The young agronomists initially involved in the innovation were aware of the need for a radical reorientation of private agronomists’ roles. These agronomists – up to then working in input provision, which they accompanied with the relevant technical advice for the better application of the input, targeting the maximization of their sales- had been the first to adopt innovations and adapt to changes. Gradually, their network expanded and embraced the whole, up to then, well-established network of private agronomists, who were transformed from mere input providers to advisors aiming at the rationalization instead of maximization of inputs’ utilization.

Μπορεί η προσέγγισή σας να μεταφερθεί ή/και να προσαρμοστεί για άλλες προκλήσεις και περιοχές καινοτομίας?

Ναί

Εκτιμώμενη δυνατότητα μεταφοράς σε κλίμακα από 1 ΜΕΤΑ ΜΕΣΗΜΒΡΙΑΣ 5

(όπου 1 είναι εύκολο και 5 πολύ δύσκολο)

3

 

Για την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με την καλή πρακτική, παρακαλώ επικοινωνήστε

Iordanidis Ioannis

agriordani@gmail.com , +306977850645

Σύνδεσμος με εξωτερικές πληροφορίες

www.agroq.gr